Συνέντευξη στο ε.ΜΜΕ.ις
Ελένη και Σουζάνα Βουγιουκλή: «Η παράδοση δεν είναι μουσειακό είδος αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που ζει και εξελίσσεται !» Η μουσική είναι η Τέχνη που προστατεύεται από τις Μούσες ενώ η παράδοση είναι ό, τι αναπτύσσεται ιστορικά και μεταδίδεται από γενιά σε γενιά. Οι δύο αυτές έννοιες έρχονται στο μυαλό όποιου θεατή βρεθεί σε παράσταση της Ελένης και της Σουζάνας Βουγιουκλή. Σε μια εποχή που ο περισσότερος κόσμος ασχολείται με ό, τι δεν αγαπά, οι νεαρές αδερφές τολμούν ν’ ασχολούνται με την παραδοσιακή μουσική διαφόρων λαών, να πειραματίζονται με τις δυνατότητες της φωνής ως εγγενούς μουσικού οργάνου και να αποδεικνύουν πως με δυο φωνές και ένα όργανο μπορούν να μαγέψουν ακόμα και ανθρώπους που δεν έχουν ξαναταξιδέψει μέσω των μουσικών του κόσμου. «Η μουσική είναι μια και ενιαία, μοιάζει με παγκόσμια γλώσσα που μπορεί να συγκινήσει όλους τους ανθρώπους. Καλό θα ήταν, λοιπόν, να κρίνεται με βάση την αυθεντικότητά της, χωρίς προσήλωση σε ταμπέλες και προκαταλήψεις», σημειώνουν οι αδερφές Βουγιουκλή. Τι ήταν αυτό που σας μάγεψε στη μουσική και αποφασίσατε ν’ ασχοληθείτε επαγγελματικά με το τραγούδι ; Σουζάνα: Μεγαλώσαμε στην πολυπολιτισμική Ξάνθη από γονείς που αγαπούν τις Τέχνες και τα Γράμματα, ζήσαμε μέσα σ’ ένα οικογενειακό περιβάλλον που έχει σχέση με την παραδοσιακή μουσική ενώ είχαμε την ευκαιρία να ταξιδέψουμε πολύ από μικρές. Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας ξεκινήσαμε να μελετάμε σε Ωδεία και δεν είναι υπερβολή ότι πρώτα μάθαμε τις νότες και μετά τα γράμματα. Πρώτη φορά τραγουδήσαμε μπροστά σε κοινό, σε ηλικία 12 ή 13 χρονών, σε μια εκδήλωση του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Ελένη: Τα τελευταία επτά χρόνια ασχολούμαστε επαγγελματικά με τη μουσική αλλά αυτό μοιάζει με φυσικό επακόλουθο, όταν από πολύ μικρός μαζεύεις μουσικές και βιώματα από όλο τον κόσμο. Σε κάθε περίπτωση, νομίζω πως είναι αρκετά εύκολο ν’ ανακαλύψει κανείς την κλήση που έχει προς τη μουσική σε αντίθεση με τις άλλες Τέχνες, μιας και συνήθως όλοι έχουν μουσικά ερεθίσματα. Φυσικά, δεν είναι για όλους εύκολο να την εξελίξουν, εξαιτίας των συνθηκών μέσα στις οποίες ζουν. Με ποια κριτήρια επιλέξατε το είδος των σπουδών σας και πώς αυτές επηρεάζουν την πορεία σας στο χώρο της μουσικής ; Ελένη: Επιλέξαμε τα αντικείμενα των σπουδών μας συναισθηματικά και φυσικά, επηρεασμένες από τη μουσική μας παιδεία. Εγώ είμαι πτυχιούχος του Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και οι γνώσεις που έλαβα με βοηθούν στην έρευνα της μουσικής. Τραγουδάμε σε 20 γλώσσες και διαλέκτους και αυτό απαιτεί συνεχή έρευνα και προσεκτική προσέγγιση της προφοράς των λέξεων, μιας και αυτές είναι μέρος της μουσικής. Σίγουρα, ένα θεωρητικό υπόβαθρο σε θέματα κουλτούρας και πολιτισμού είναι απαραίτητο για την προσέγγιση της μουσικής παράδοσης διαφόρων λαών. Σουζάνα: Εγώ είμαι πτυχιούχος του Τμήματος Μαθηματικών, κατεύθυνση Καθαρά Μαθηματικά, του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Επέλεξα αυτή την επιστήμη γιατί θεωρώ πως ο τρόπος σκέψης των Μαθηματικών μοιάζει πάρα πολύ με τη μουσική. Η μουσική, τα Μαθηματικά, το Συντακτικό έχουν παρόμοια φιλοσοφία. Ίσως, ο τρόπος διδασκαλίας των Μαθηματικών να φταίει για το ότι οι περισσότεροι μαθητές δεν τα αγαπούν. Για μένα όμως είναι πλέον στόχος ζωής η περαιτέρω έρευνα πάνω στη σχέση μουσικής και Μαθηματικών. Πώς επιλέγετε τραγούδια ; Ελένη: Το ρεπερτόριό μας αποτελούν τραγούδια από τις παραδόσεις διαφόρων λαών, όπως τραγούδια των Βαλκανίων, πορτογαλέζικο fado, ναπολιτάνικα, ισπανόφωνα, ιρλανδέζικα, γαλλικά, τούρκικα, αραβικά, τσιγγάνικα, αμερικάνικο μπλουζ, σεφαραδίτικα. Δεν λείπουν, φυσικά, τα ρεμπέτικα και τα παραδοσιακά ελληνικά σε όλες τις διαλέκτους, συμπεριλαμβανομένων και των ελληνόφωνων της Κάτω Ιταλίας. Αν ακούσει κανείς όλα αυτά προσεκτικά, θα αντιληφθεί ότι έχουν κοινές ρίζες και δένονται μεταξύ τους. Αυτό μας εξιτάρει. Σε κάθε περίπτωση όμως, η επιλογή γίνεται βάσει του τι μας αρέσει και μας αγγίζει. Σουζάνα: Μας συναρπάζουν τα τραγούδια που έχουν πολλές ηχητικές δυνατότητες και ρυθμό. Μας αρέσει να πειραματιζόμαστε φωνητικά και να φτάνουμε στα όριά μας. Φυσικά, για να έρθουμε σε επαφή με όλα αυτά τα ακούσματα και να εμβαθύνουμε την έρευνά μας πάνω στις μουσικές του κόσμου ταξιδεύουμε συνεχώς. Όταν μας αρέσει κάτι πολύ, βρίσκουμε τη ρίζα του μέσα μας, το επιλέγουμε και βγάζουμε στοιχεία του εαυτού μας πάνω του, αφού πρώτα το φιλτράρουμε σε σχέση με την εποχή. Άλλωστε, το μοντέρνο είναι το αυθεντικό της εποχής του. Τι είναι η μουσική για εσάς ; Σουζάνα: Ακούμε μουσική όλη μέρα… είναι μέρος του εαυτού μας πλέον. Όλα περιστρέφονται γύρω από τη μουσική. Την ώρα που τραγουδάω νιώθω ότι είμαι εγώ! Έχω πολύ άγχος γι’ αυτό που κάνω αλλά όλα παγώνουν την ώρα που ανεβαίνω στη σκηνή και εκείνη τη στιγμή ζω με την ψυχή και το σώμα μου και βγάζω όλα τα στοιχεία του εαυτού μου. Ελένη: Δεν μπορώ να πω ότι δεν μπορώ να φανταστώ τη ζωή μου χωρίς τη μουσική. Ωστόσο, εύχομαι να καταφέρω κάποτε να συμπεριφέρομαι στη ζωή μου, όπως ακριβώς συμπεριφέρομαι κατά τη διάρκεια της συναυλίας. Εκείνη τη στιγμή, νιώθω πιο ελεύθερη, πιο εκφραστική, δεν μπορώ να κρύψω τίποτα ούτε από τον ίδιο μου τον εαυτό. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο που μέσω μιας φωνής ή μιας μελωδίας μπορεί να φτάσει κανείς στη μέθεξη. Επιδιώκετε την αναγνωρισιμότητα ; Ελένη: Όλοι οι καλλιτέχνες αγαπούν την αναγνωρισιμότητα. Θα ήταν ψέμα αν λέγαμε ότι δεν μας ενδιαφέρει. Παρόλα αυτά είναι δύσκολο να εκτίθεσαι συνεχώς στον κόσμο και να βγάζεις την ψυχή σου. Κάποιοι βιώνουν την έκθεση αλαζονικά, κάποιοι άλλοι τη βιώνουν πιο σοβαρά. Σε κάθε περίπτωση, η δουλειά μας δεν είναι χόμπι και πρέπει να δίνεις κυριολεκτικά καθημερινούς αγώνες για να αποδεικνύεις πως αυτό που κάνεις είναι σημαντικό και αξίζει. Ωστόσο, η τροφή του καλλιτέχνη είναι το χειροκρότημα! Σουζάνα: Η επαγγελματική ενασχόληση με τη μουσική αναπόφευκτα επηρεάζει τη ζωή των καλλιτεχνών. Είναι ένα δύσκολο επάγγελμα με πολλά συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα. Τραγουδάμε για να νιώθουμε εμείς καλά αλλά και για να μεταφέρουμε την αξία της παραδοσιακής μουσικής στο ευρύ κοινό. Χρειαζόμαστε το κοινό γιατί αυτό που κάνουμε είναι αμφίδρομο. Προσπαθούμε να αγγίζουμε όλους τους ανθρώπους και χαιρόμαστε που το κοινό μας είναι τόσο ετερόκλητο. Έχετε ακούσει αρνητικές κριτικές ; Σουζάνα: Ο ρόλος της κριτικής μοιάζει με το ρόλο του δασκάλου. Όλες οι κριτικές είναι ευπρόσδεκτες και σημαντικές, όταν είναι καλοπροαίρετες. Φυσικά, κάθε κριτική πρέπει να τη φιλτράρεις και να προσπαθείς να καταλάβεις το βαθύτερο νόημά της, προκειμένου να γίνεις καλύτερος. Σ’ αυτό το σημείο η κριτική μοιάζει με το άγχος, το οποίο, αν το αξιοποιήσεις σωστά, κερδίζεις. Μέχρι σήμερα, δεν έχουμε ακούσει άσχημες κριτικές χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν στο μέλλον. Ελένη: Οι κριτικές που ακούμε μας δίνουν θάρρος και δύναμη για να προχωρήσουμε. Παρόλα αυτά, πιστεύω πως πρέπει καθημερινά να προσπαθείς να κερδίσεις το κοινό και να μην επαναπαύεσαι ποτέ. Δεν έχεις το δικαίωμα να ανεβαίνεις στο βάθρο μια φορά και να κάθεσαι εκεί, θεωρώντας δεδομένη την θετική εξέλιξη των πραγμάτων. Πρέπει να προσπαθείς ακατάπαυστα για να πετύχεις το στόχο σου. Ο κόσμος έχει ένστικτο και είναι σκληρός κριτής. Σας έχουν τραβήξει το χαλί κάτω από τα πόδια ; Ελένη: Δεν έχουμε ζήσει ακόμα την αγριότητα. Δεν μας χαρίστηκε τίποτα αλλά δεν μας έκλεισαν και τις πόρτες. Το παν είναι να κερδίσεις την εκτίμηση και το ενδιαφέρον των άλλων καλλιτεχνών αλλά και να κυνηγήσεις πολύ τις όποιες ευκαιρίες θα βρεθούν στο δρόμο σου. Για μένα, πιο δύσκολο είναι να επιλέγεις τον εύκολο δρόμο και να μην κοιμάσαι τα βράδια από τις ενοχές και τις φοβίες. Σουζάνα: Κάθε καλλιτέχνης πρέπει να βρει τη μοναδικότητά του και να υπερασπίζεται αυτό που κάνει με συνεχείς αγώνες και χωρίς εκπτώσεις. Εκείνοι που κάνουν παρόμοια πράγματα, βιώνουν έντονα τον ανταγωνισμό αλλά ακόμα και σ’ αυτές τις περιπτώσεις, κάθε καλλιτέχνης έχει τη δική του προσωπικότητα και αυτό φαίνεται μέσα από το έργο του. Χωρά η Ελλάδα τα όνειρά σας ; Σουζάνα: Η Ελλάδα δίνει απλόχερα την πρώτη ύλη, μιας και είναι το σταυροδρόμι των πολιτισμών και διαθέτει μεγάλη πολιτιστική παραγωγή σε σχέση με το μέγεθός της. Ωστόσο, δεν δίνονται πολλές ευκαιρίες στους καλλιτέχνες για να εξελιχθούν, αφού δεν υπάρχει στήριξη από την Πολιτεία. Γι’ αυτό το λόγο, πολλοί καλλιτέχνες αναγκάζονται να φύγουν στο εξωτερικό, προκειμένου να αναγνωριστούν και έπειτα να επιστρέψουν. Πέρα όμως από όλα αυτά, ο καλλιτέχνης πρέπει να ταξιδεύει και να επαναπροσδιορίζει τη ζωή του. Ελένη: Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της Ελλάδας είναι ο πολιτισμός και η παιδεία και σ’ αυτά δεν έχει δοθεί ιδιαίτερη προσοχή από το Κράτος. Σκεφτόμαστε το εξωτερικό και ίσως το ενδεχόμενο να μείνουμε κάποια χρόνια σε ορισμένες μητροπόλεις της μουσικής, όπως η Νέα Υόρκη. Σε κάθε περίπτωση, μας ενδιαφέρει να κοινωνούμε αυτό που έχει η Ελλάδα και μ’ αυτό το σκεπτικό έχουμε κάνει πολλές συναυλίες στο εξωτερικό, όπως στην Ελβετία, το Βέλγιο, την Ιταλία, τα Βαλκάνια, την Τουρκία, κ.ά. Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια ; Ελένη: Ο πρώτος μας δίσκος κυκλοφόρησε πριν δύο χρόνια και περιείχε την ενότητα «Ελληνικά και Ελληνόφωνα Τραγούδια της Κάτω Ιταλίας». Ο επόμενος δίσκος μας σίγουρα θα περιέχει δικές μας συνθέσεις, μιας και γράφουμε μουσική και στίχους. Σουζάνα: Όλοι βιώνουμε την άσχημη οικονομική κατάσταση της χώρας μας και γνωρίζουμε το πόσο πολύ έχει επηρεάσει και τη μουσική βιομηχανία. Είμαστε αισιόδοξες όμως πως το μέλλον θα είναι καλύτερο. Προς το παρόν, κάνουμε συναυλίες σε Ελλάδα και εξωτερικό. Η Ελένη και η Σουζάνα Βουγιουκλή έχουν μια ιδιαίτερη σχέση, αφού είναι αδερφές και συνεργάτες ταυτόχρονα. Παραδέχονται ότι βιώνουν μια πολύ καλή και δημιουργική καθημερινότητα, αναζητούν έμπνευση από το καθετί, μοιράζονται το άγχος και το φόβο της τελειομανίας, έχουν κοινή φιλοσοφία και αισθητική, κοινούς στόχους και όνειρα. Φυσικά, δεν λείπουν οι διαφωνίες αλλά επιδιώκουν την αποφυγή των παρεξηγήσεων για να μην χάνουν χρόνο. Δεν μπαίνουν στη λογική των ψευτοδιλημμάτων που αφορούν τη σχέση ποιοτικής και εμπορικής μουσικής και θεωρούν πως τα τελευταία χρόνια, μεγαλύτερη κρίση περνάει ο στίχος παρά η μουσική. Τέλος, θεωρούν ότι η τεχνική υπηρετεί το συναίσθημα και πως η διαφορά των καλλιτεχνών εντοπίζεται στη αντοχή τους στο χώρο και στο χρόνο. Όλα τα καλά πράγματα απευθύνονται σε όλο τον κόσμο… Μήπως ήρθε η ώρα να τα γευτείτε ; Η Ελένη και η Σουζάνα Βουγιουκλή πρόκειται να εμφανιστούν στις 13 Απριλίου στον Κινηματογράφο «Ολύμπιον» της Θεσσαλονίκης, στις 14 Απριλίου στη Μουσική Σκηνή «Ονείρου Οδύσσεια», στις Σέρρες και στις 17 Απριλίου στο «ΑΣΤΟΡΙΑ», στο Ηράκλειο. Περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να βρείτε στο http://vougioukli.com/ Αγγελική – Ελένη Μπιτζούνη